انواع نمودار و کاربرد آن‌ها : ۲۱ نمودار کاربردی

به دنبال تولید محتوای دیداری هستند و نمی‌دانید چگونه این کار را انجام بدهید؟ ساده‌ترین کار، استفاده از یک یا چند نمودار است. نمودارها یکی از مهم‌ترین ابزارها در تصویر سازی محتوا و داده محسوب می‌شوند. هرچند هر نموداری را نمی‌توان برای تصویری سازی هر داده‌ای به کار برد و خوب است که نمودارتان را با توجه به نوع موضوع و داده‌ای که در اختیار دارید انتخاب کنید. در ادامه با انواع کاربرد نمودار بیشتر آشنا خواهید شد.

دوره دیداری سازی داده ها

نمودار چیست؟

نمودارها تصاویری هستند که می‌توانند اطلاعات موجود را به سرعت در معرض دید قرار دهند. با دیدن یک نمودار در یک نگاه می‌توان به بسیاری از ویژگی‌های مجموعه‌ای از اطلاعات پی برد. نمودار یا منحنی اطلاعات عددی و آماری را به‌صورت منظم نشان می‌دهد و ارتباط دو یا چند عامل را ترسیم می‌کند.

چه زمانی باید از نمودار استفاده کنیم؟

استفاده از نمودار می‌تواند بررسی اطلاعات و داده‌های مرتبط بهم را ساده‌تر کند. در صورتی که نمودارها یکسان و یک شکل باشند، سبب خستگی و ملالت خاطر می‌شوند، به همین دلیل سعی می‌شود آن‌ها را متنوع تهیه کنند و از هاشورها و رنگ‌ها بهره بگیرند تا جلوه بصری بهتری داشته باشند.

چند نکته مهم

  • نمودارها را نباید جایگزین توصیف‌های متن کرد، بلکه باید آن‌ها را برای تأکید بر روابط مهم و خاص با نوشته‌های متن همراه ساخت.
  • نمودارها باید به قدر کافی ساده باشند تا مفهوم را به‌گونه‌ای روشن به بیننده انتقال دهند و بدون استفاده از توصیف‌هایی که در متن آمده است، قابل‌فهم باشند.
  • استفاده از رنگ در نشان دادن نمودارها ضروری است ولی نباید بیش از حد از رنگ استفاده کنید. اگر تعداد نمودارهای شما زیاد است سعی کنید از یک طیف رنگی خاص استفاده کنید.

انواع نمودار

به طور کلی هر نموداری را می‌توان در یکی از سه دسته خطی، ستونی و دایره‌ای جا داد. انواع دیگر نمودار نیز وجود دارند ولی هر یک از آن‌ها کمابیش در یکی از این سه دسته قرار می‌گیرند. در ادامه انواع نمودارها را براساس موضوعی که برای آن مناسب هستند بررسی خواهیم کرد.

بازاریابی

خطی

نمودار خطی یک ابزار بصری‌سازی قدرتمند است که روند تغییرات را به خوبی نمایش می‌دهد. برای داده‌های پیوسته مناسب است و زمانی بیشترین کاربرد را خواهد داشت که تغییرات یک کمیت در گذر زمان را نشان بدهد. خطوط این نمودار در واقع تعداد زیادی نقطه بهم پیوسته هستند که هر نقطه مقدار کمیت مربوط به محور عمودی را در زمان مشخصی نشان می‌دهد.

کاربرد نمودار خطی

این نمودار یکی از پرکاربردترین‌ها در بازاریابی است که چرا که به کمک آن می‌توانید به خوبی روندهای مختلف (مانند میزان تغییرات ترافیک سایت طی چند ماه، میزان تغییرات تعداد فالوورها و …) را به خوبی نمایش بدهید.

بیشتر بخوانید:

آموزش رایگان پرزی (prezi) به صورت گام به گام

ستونی

نمودارهای ستونی ساده‌ترین نوع نمودار و از بهترین راه‌ها برای مقایسه چند کمیت هستند. یک محور (معمولاً ستون افقی) به دسته‌بندی‌هایی که قرار است مقایسه شوند اختصاص دارند و یک محور کمیت مقایسه‌شده بین دسته‌های مختلف را به نمایش می‌گذارد.

محور افقی نام داده‌ها و محور عمودی نشان‌دهنده فراوانی داده‌ها است، درحالی‌که پهنای ستون‌ها همه به یک اندازه باقی می‌مانند. به عنوان مثال در بحث بازاریابی می‌توانید کاربران را براساس جنسیت، رده سنی و تحصیلات با این نمودار دسته‌بندی کنید.

کاربرد نمودار ستونی
  • کاربرد نمودار ستونی در مقایسه تعداد محدودی اطلاعات است که بین شش تا هشت دسته اطلاعات دارند. در صورت لزوم می‌توانید تعداد بیشتری اطلاعات را نیز با استفاده از آن نشان بدهید ولی در چنین حالتی باید ستون‌ها را رنگ‌آمیزی کنید یا مطابق طرح‌های متفاوتی آن‌ها را ترسیم کنید تا خواندن آن ساده‌تر شود.
نمودار تصویری و کاربردهای آن

نمودارهای تصویری حالت واقعی و جذابی دارند. چراکه در این نوع نمودارها از شکل‌های سیاه و سفید یا رنگی مختلفی برای نمایش داده‌ها استفاده می‌شود. این نمودارها به دلیل شکل بصری جذابی که دارند به راحتی قابل فهم هستند و در کاربردهای مختلفی در نشان دادن قیمت‌ها، جمعیت و … دارند.

کاربرد نمودار ستونی

پشته‌ای

در واقع یکی از انواع نمودارهای ستونی است. اگر هر یک از متغیرها یا دسته‌بندی‌ها خود از قسمت‌های خاصی تشکیل شده باشد (نیاز به تفکیک داشته باشد) از نمودار پشته‌ای استفاده کنید.

کاربرد نمودار پشته ای

میله‌ای

نمودار میله‌ای شبیه نمودار ستونی است با این تفاوت که ۹۰ درجه چرخیده است. مزیت استفاده از آن به جای نمودار ستونی، خواندن راحت‌تر نام دسته بندی‌های آن است. پس بهتر است در مواردی که نام آیتم‌ها طولانی باشند از نمودار میله‌ای استفاده شود.

کاربرد نمودار میله ای

دایره‌ای

این نمودار برای مقایسه سهم قسمتی از یک مقدار کلی (نشان دادن درصد از کل) و نمایش داده‌های جمع‌آوری‌شده از متغیرهای گسسته استفاده می‌شود. این نمودار در یک نگاه امکان مقایسه درصدهای مختلف را برای مخاطب شما به وجود می‌آورد.

  • درصد هر بخش را حتماً در کنار یا روی آن بنویسید تا مقایسه راحت‌تر انجام شود.
  • بهتر است داده‌ها را براساس میزانی که دارند از کم به زیاد یا برعکس مرتب کنید تا نمودار شما زیباتر به نظر بیاد.
  • دقت کنید که جمع درصد‌های نمودار بیشتر از ۱۰۰ درصد نشود.
کاربرد نمودار دایره ای

راداری (عنکبوتی)

زمانی که بخواهید دو یا چند متغیر را از نظر کیفی مقایسه کنید این نمودار برای شما کاربرد خواهد داشت. نمودار راداری از تعدادی قطاع تشکیل شده است که هر قطاع یک دسته‌بندی کیفی متفاوت را نشان می‌دهد. از مرکز مکودار نیز پره‌هایی خارج شده است که مقدار آن‌ها با مقدار متغیری که نشان می‌دهند متناسب است. رأس هر یک از این پره‌ها در نهایت بهم وصل می‌شود و شکلی شبیه به یک ستاره را به وجود می‌آورد. نتیجه، نموداری است که می‌تواند روند و مقایسه را همزمان نشان دهد.

کاربرد نمودار راداری

بیزنس

فلوچارت

فلوچارت روش انجام یک فرایند را مرحله به مرحله به همراه تصمیم‌هایی که باید در طی آن گرفته شود نمایش می‌دهد. مزیت اصلی‌اش این است که مخاطب با یک نگاه می‌تواند فرایند را تحلیل کند.

  • فلوچارت‌ها می‌توانند چند آغاز و پایان داشته باشند. همچنین معمولاً چند مسیر در آن‌ها دیده می‌شود.
  • فلوچارت‌ها معمولاً برای فرایند‌هایی به کار می‌روند که تصمیم‌ها و شرایط مختلف بر انجام آن‌ها اثر می‌گذارند.
کاربرد نمودار فلوچارت

گانت

نمودارهای گانت در واقع یکی از انواع نمودارهای ستونی هستند که برای رسم پروژه‌ّها و برنامه‌ریزی به کار می‌روند. این نمودار از میله‌های افقی تشکیل شده که جدا از هم هستند و هر میله با رنگ متفاوتش بخشی از فرایند انجام پروژه را نمایش می‌دهد.

  • در سایت آسانا می‌توانید نمونه‌ای از کاربرد نمودار گانت را ببینید.
نمودار گانت

کنترلی

ترکیبی از چند نمودار خطی است و نشان می‌دهد که یک فرایند چقدر نزدیک به/دور از چیزی که به عنوان بازه کنترلی آن در نظر گرفته شده فعالیت می‌کند. معمولاً این نمودار از سه خط افقی موازی تشکیل شده که خط وسط مقدار متوسط فرایند و دو خط دیگر حداکثر انحراف‌ها از آن را نشان می‌دهند. سپس نتیجه انجام فرایند در نمودار ترسیم می‌شود. این فرایند باید در اطراف خط میانگین و بین دو خط انحرافی نوسان کند. اگر نمودار فرایند مقداری بیشتر یا کمتر از دو مقدار انحرافی داشته باشد، نشان‌دهنده این است که انحراف فرایند بیش از حد مجاز رخ داده است.

کاربرد نمودار کنترلی

آبشاری

شبیه به یک نمودار گانت منتها به صورت عمودی رسم می‌شود. کاربردش در تحلیل کیفی داده‌هاست و نشان می‌دهد که شرایط چگونه بر مقدار اولیه متغیرها اثر می‌گذارند.

کاربرد نمودار آبشاری

علم و تکنولوژی

پراکندگی

یکی از مهم‌ترین نمودارهایی است که در مباحث علمی به کار می‌آید. کار آن شبیه به نمودار کنترلی است که پیشتر اشاره کردیم و نشان می‌دهد که مقدار به دست آمده برای یک فرایند چقدر با مقداری که نظریه پیش‌بینی کرده است مطابقت دارد یا از آن دور است. دو محور این نمودار هریک نماینده یک دسته از داده‌ها هستند و نقاطی که داخل نمودار ترسیم می‌شوند داده‌های متناظر با هم را نشان می‌دهند. به عنوان مثال شخصی می‌خواهد ببیند که ماشین‌های یک برند خاط چه الگوی مصرف بنزینی دارند پس مقدار مصرف بنزین ۱۰۰ ماشین را در مسافت‌های مختلف اندازه‌گیری می‌کند. محور افقی مقدار مسافت طی‌شده و محور عمودی مقدار مصرف سوخت را نشان می‌دهد. در نهایت پراکندگی این نقاط از خط وسط نمودار نشان می‌دهد که ماشین‌ها چقدر مطابق الگوی پیش‌بینی‌شده عمل کرده‌اند.

کاربرد نمودار پراکندگی

توابع

توابع نقش بسیار پررنگی در علم و تکنولوژی دارند. بسیاری از نمودارهایی که در این زمینه رسم می‌شوند در واقع جزو دسته‌بندی خاصی نیستند بلکه هریک تابعی خاص را نشان می‌دهند. یکی از مثال‌های معروف این دسته که در آمار بسیار استفاده می‌شود، نمودار گاوسی است که توزیع نرمال جمعیت را نشان می‌دهد.

نمودار گاوسی

پارِتو

گاهی یک نمودار به تنهایی نمی‌تواند داده‌های لازم را برای نتیجه‌گیری به ما نشان بدهد. نمودار پارتو تلفیقی از نمودار ستونی و خطی است که علاوه بر مقدار مربوط به هر دسته‌بندی، میزان تجمعی آن‌ها را هم نشان می‌دهد. نمودارهای پارتو در واقع برای نشان دادن مهم‌ترین ویژگی‌ها در یک دسته داده استفاده می‌شوند.

کاربرد نمودار پارتو

پیکتوگرام

در پیکتوگرام از آیکون‌ها و المان‌های گرافیکی برای نشان دادن داده استفاده می‌شود. از آن‌جا که تصاویر و گرافیک پتانسیل بیشتری برای نمایش داده‌های خام دارند، خیلی اوقات از آن‌ها برای نمایش داده‌های مربوط به پزشکی استفاده می‌شود.

کاربرد نمودار پیکتوگرام

کانتور

کانتور نموداری است که اجازه تحلیل سه متغیر را در دو بعد به شما می‌دهد. کمیت سوم به جای این که به صورت محور مختصاتی در بیاید، خود را به صورت طیف رنگی نشان می‌دهد. نقشه‌های حرارتی (هیت مپ) نمونه خوبی از نمودارهای کانتور هستند.

کاربرد نمودار کانتور

هیستوگرام

هیستوگرام نوع خاصی از نمودار ستونی است که داده‌های عددی براساس تعداد دفعات تکرار آن نمایش می‌دهد. این نمایش داده براساس گذر زمان رسم می‌شود ولی خود پارامتر زمان معمولاً به صورت بارز در نمودار جایی ندارد.

کاربرد نمودار هیستوگرام

علوم انسانی (تاریخ و مسائل اجتماعی)

تایملاین

تایملاین‌ها پرکاربردترین نوع نمودار در مسائل تاریخی هستند و وظیفه آن‌ها روایت داستانی است که طی یک دوره زمانی رخ داده. هر تایملاین یک نقطه شروع و پایان دارد و اتفاق‌های مهم تاریخی با ذکر تاریخ و اتفاق روی آن ثبت می‌شوند.

کاربرد نمودار تایملاین

مساحتی

نمودارهای مساحتی معمولاً برای نشان دادن تغییرات چند کمیت در گذر زمان استفاده می‌شوند. در این نمودارها مساحتی که زیر هر خط اشغال‌ شده است اهمیت دارد. نمودارهای پیش رو، روند تغییرات تقاضای دو کالای خاص را نشان می‌دهند. شکل اول برای کالای اول و شکل دوم برای هر دو کالا رسم شده است، توجه داشته باشید که شکل اول به راحتی روند صعودی درخواست کالای موردبررسی را نشان می‌دهد. حال اگر برای دو کالا، به‌صورت هم‌زمان نمودار سطح را رسم کنیم (مانند شکل دوم) به راحتی با یک نگاه به نمودار متوجه می‌شویم که درخواست برای کالای اول کلاً بیش از درخواست برای کالای دوم بوده است، این نتیجه‌گیری از مقایسه سطوح این دو نمودار به دست می‌آید که مزیت نمودار سطح است.

کاربرد نمودار مساحتی

حبابی

این نمودار نیز برای نشان دادن سه پارمتر در دو بعد کاربرد دارد. دو پارامتر با محور مختصات و پارامتر سوم با تغییر مساحت دایره‌هایی که رسم می‌شوند به نمایش درمی‌آیند.

کاربرد نمودار حبابی

دونات یا حلقوی

شبیه نمودار دایره‌ای است با این تفاوت که می‌توان بیش از یک سری داده به وسیله آن نمایش داد. مزیت آن این است که چند سری مختلف داده با هم مقایسه می‌شوند.

گونه‌ای دیگر از نمودارهای دوناتی بیش از یک لایه دارند و می‌توان از آن‌ها برای نشان دادن سلسله مراتب، گذر زمان و … استفاده کرد.

کاربرد نمودار دوناتی

نمودار وِن

نمودار ون یا منطق، روابط منطقی چند دسته متغیر را نشان می‌دهد. همپوشانی دایره‌های آن نشانه اشتراک و وجود ارتباط میان دو بخش است. هرچه تعداد دایره‌ّهای استفاده‌شده در این نمودار بیشتر باشد، نتایج منطقی حاصل از آن نیز بیشرت خواهد بود. ازآن برای نشان دادن مواردی مانند اشتراک، اجتماع، زیرمجموعه بودن و تهی بودن استفاده می‌شود.

کاربرد نمودار ون

کدام نمودار برای من مناسب است؟

در این مطلب سعی کردیم انواع نمودارهای کاربردی را با ذکر حوزه کاربرد آن‌ها معرفی کنیم. با این حال این دسته‌بندی‌ها به معنی این نیست که نموداری از یک گروه را نمی‌توان برای سایر گروه‌ها به کار برد. نوع نموداری که استفاده می‌کنید در درجه اول بستگی به نوع داده‌های مورد انتخاب شما دارد. دنیای نمودارها بسیار متنوع و بزرگ است و می‌توانید با دست و دلبازی هرچه تمام‌تر از آن بهره ببرید.

در این مقاله آکادمی اینفوگرام با انواع نمودار آشنا شدید. استفاده از این نمودارها در گزارش، اینفوگرافیک یا پرزنت بسیار حرفه‌ای است. در تمام ابزارها مانند پاورپوینت و پرزی می‌توانید از نمودارها و عکس آنها استفاده کنید.

سوالات متداول

برای نمایش تغییرات از چه نموداری استفاده میکنیم؟

نمودار خطی یکی از ابزارهای قدرتمند برای تصویرسازی است. با استفاده از نمودار خطی می‌توان به خوبی روند تغییرات را به نمایش گذاشت. این نمودار برای نمیاش برای داده‌های پیوسته هم مناسب است و بیشترین کاربرد آن برای زمانی است که بخواهیم تغییرات یک کمیت را در گذر زمان نشان دهیم.

برای مقایسه داده ها از چه نموداری استفاده می شود؟

اگر بخواهیم چند سری داده مختلف را با یکدیگر مقایسه کنیم می‌توانیم از نمودار دونایت یا حلقوی استفاده کنیم. علاوه بر آن برای مقایسه متغیرها از نظر کیفی، نمودار عنکبوتی را به کار می‌گیریم. از نمودار ستونی هم برای مقایسه تعداد محدودی از اطلاعات استفاده می‌کنیم.

نمودار حبابی برای نمایش چند متغیر به کار میرود؟

از نمودار حبابی برای نمایش سه پارامتر در دو بعد استفاده می‌شود. دو پارامتر در این نمودار با محور مختصات نمایش داده می‌شوند و پارامتر سوم را با تغییر مساحت دایره‌های رسم شده مشخص می‌شوند.

نمودار میله ای چه کاربردی دارد؟

کاربرد نمودار ستونی دقیقا مثل نمودار میله‌ای است. با این تفاوت که نمودار میله‌ای ۹۰ درجه چرخش داشته است. از این نمودار برای مقایسه تعداد محدودی اطلاعات است که بین شش تا هشت دسته تقسیم شده‌اند استفاده می‌شود.

مقدار متغیر سوم در نمودار حبابی متناسب با چیست؟

در نمودار حبابی پارامتر سوم با تغییر مساحت دایره‌های رسم شده مشخص می‌شود.

چه تفاوتی بین نمودار هیستوگرام و نمودار ستونی وجود دارد؟

نمودار هیستوگرام درواقع نوع خاصی از نمودار ستونی است. در این نمودار داده‌های عددی براساس تعداد دفعاتی که تکرار می‌شوند، نمایش داده می‌شود. نمایش این داده‌ها با گذر زمان رسم می‌شود ولی خود پارامتر زمان معمولاً به صورت مستقل در نمودار وجود ندارد.

25 نظرات
  1. کمیل می گوید

    خیلی ممنون متنتون خیلی کمکم کرد.

  2. محمدجواد می گوید

    عالی بود، اگر ویدیوهایش هم بطور خلاصه نوسایت باشه که فوق العاده می شود

    1. شیرین شاطرزاده می گوید

      سلام ممنون از نظرتون
      درباره ویدیو، دقیقا چه ویدیویی مورد نظر شماست؟

  3. reza می گوید

    سلام ببخشید یک نمودار هست یا اپلیکیشن که مثلا میزان موفق بودن کمپانی ها و … رو در طول زمان نشون میده و چند اسم و نمودار همه از چپ شروع میشه و هر کدوم بیشتر میشه بالا میرود

    لطفا معرفی کنید مرسی

    1. شیرین شاطرزاده می گوید

      سلام. چیزی که شما می‌گید احتمالا یک نمودار میله‌ای با چندتا میله مختلفه که به صورت موشن گرافیک طراحی شده. این کار به سادگی با استفاده از پاورپوینت امکان‌پذیره

  4. فهیمه می گوید

    سلام در مورد نمودار ramanujan مطلبی نیست

    1. شیرین شاطرزاده می گوید

      سلام. گراف رامانوجان به نظریه گراف مربوط میشه و چندان ربطی به نمودارها نداره. سایت‌های آموزش ریاضی و نظریه گراف رو ببینید.

  5. reza می گوید

    سلام میشه یکم بیشتر توضیح بدید و بگید با گوشی میشه یک چنین چیزی که گفتم ایجاد کرد اگر میشود چجوری

    مرسی

    1. شیرین شاطرزاده می گوید

      سلام برای ساخت نمودار موشن گرافیک با گوشی می‌تونید از نسخه اندروید پاورپوینت یا google slides استفاده کنید. نحوه ساخت نمودار موشن گرافیک رو هم در پست آموزش ساخت انیمیشن با پاورپوینت ببینید.

  6. reza می گوید

    مرسی خیلی ممنون فقط میشه یک راه ارتباطی به من بدید از اینستا یا ایمیل و ….. که من عکس اون نمودار رو بفرستم البته اگر میشه چون خیلی برام مهمه ممنون

    1. شیرین شاطرزاده می گوید

      می‌تونید به صفحه اینستاگرام ما با آیدی InfogramAcademy پیام بدید. دوره‌های آموزش پاورپوینت ما هم در حال برگزاریه که می‌تونید شرکت کنید و ساخت انواع نمودارهای موشن گرافیک رو یاد بگیرید.

  7. مریم می گوید

    سلام کدام نمودار مناسب داده های کمی پیوسته که مربوط به دو یاچند موضوع آماری است؟

    1. شیرین شاطرزاده می گوید

      سلام اگه متغیرهای این موضوع‌ها یکی هستن می‌تونید از چند نمودار خطی در یک صفحه استفاده کنید

  8. مهسا می گوید

    نمودار ستونی با عرض های متفاوت چ زمانی کاربرد داره

    1. شیرین شاطرزاده می گوید

      برای زمانی کاربرد داره که هم متغیر وابسته هم متغیر مستقل شما مقادیر مختلفی به خودشون بگیرن و مساحت زیر نمودار برای شما مهم باشه

  9. سینا می گوید

    سلام وقت بخیر
    برای آمار های کیفی که هیچ عددی نداریم باید چه نموداری تهیه کنیم که مورد توجه مدیران هم باشه؟

    1. مدیر محتوا آکادمی اینفوگرام می گوید

      نمودارهای راداری یا عنکبوتی برای این کار مناسب هستن

  10. منا می گوید

    مطالب خوب و مفید بود چیز های جدیدی یاد گرفتم ولی اون چیزی ک دنبالش بودم رو توی این متن پیدا نکردم یکم ناقص بود

    1. مدیر محتوا آکادمی اینفوگرام می گوید

      ممنون از نظرتون
      موضوع مورد نظرتون رو بفرمایید تا در صورت امکان به متن اضافه بشه یا به سایر متن‌ها ارجاعتون بدیم

  11. فریبا می گوید

    سلام کاش مزایا و معایب استفاده از نمودار هم در این مقاله مطرح میشد…

    1. شیرین شاطرزاده می گوید

      مزایا که زیاد داره معایب فکر نمی‌کنم داشته باشه :دی
      می‌تونید پست «محتوای بصری» رو هم ببینید.

  12. رضا می گوید

    سلام فرق نمودار چند ضلعی با نمودار چند ضلعی تراکمی چیه

    1. شیرین شاطرزاده می گوید

      وقتی واژه تراکمی به کار می‌ره منظور اینه که روی داده‌ها جمع می‌زنه.

  13. مجید می گوید

    سلام من یک تحقیق لازم دارم با همین انوان انواع نمودار و کاربرد آن .میشه فایل رو برام ایمل کنید ؟

    1. شیرین شاطرزاده می گوید

      سلام خیر. استفاده از متن با ذکر منبع بلامانع است.

نظر شما چیه؟ خوشحال می‌شیم باهامون در میون بذارید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.